Zelfzorg

Gister vertelde ik mijn saunavriendin dat ik de handdoek in de ring wil gooien. Ik ben het zat om elke keer uit het diepe dal van de depressie te moeten klimmen. Ik zie die enorme berg weer voor me en weet dat ik die wéér op moet, voordat het misschien weer wat beter kan gaan.
Dat betekent:
knokken om, na weinig slaap, in de ochtend op tijd mijn bed uit te komen,
knokken om toch mijn hardlooprondjes te blijven rennen,
knokken om gezond te blijven eten.

Vooral betekent het: ‘goed voor mijzelf zorgen’.
Ik ben er inmiddels achter dat ‘goed voor mijzelf zorgen’ niet zit in de makkelijke dingen.
Als in: ‘op tijd opstaan’, ‘gezond eten’, ‘sporten’, maar juist zit in de moeilijke dingen.
Als in: ‘niet boos worden op mezelf als het me niet lukt om op tijd op te staan of als ik weer naar de chocolade grijp’.
Als in: ‘mijzelf niet veroordelen als ik faal’.

‘Goed voor mijzelf zorgen’ betekent: mijn eigen grenzen bewaken, kiezen voor mijzelf.
In mijn woordenboek staat “kiezen voor mijzelf” gelijk aan “egoïsme”.
Wikipedia definieert een egoïst als volgt:
“Egoïsme (uit het Lat.: ego = ik), ook wel ikzucht of zelfzucht genoemd, is een menselijke eigenschap waarbij iemand streeft naar eigen voordeel en geluk met verwaarlozing van de belangen en het geluk van anderen.”

Het voelt zo onwennig, onveilig en angstig om te volgen wat ik voel. Ik zou graag willen dat ik niet meer oordeel over mijn keuzes. Ik zou graag willen dat ik egoïsme los kan zien van het kiezen voor mijzelf. Ik kies niet met het idee bewust de belangen van anderen te verwaarlozen. Sterker nog, ik kies er meestal voor de belangen van anderen prioriteit te geven. Ik mag leren kiezen mijn eigen belangen evenveel prioriteit te geven als de belangen van anderen. Dat maakt mij nog geen egoïst.

‘Goed voor mijzelf zorgen’ is wél een dagje sauna met mijn saunavriendin doen, ook al voel ik mij rot en kost het mij moeite om te gaan. Ik geniet van de warmte van de sauna. Ik geniet vooral van de warmte van mijn vriendin. We drinken koffie, we kletsen over koetjes en kalfjes. Al snel kletsen we over ‘de dingen die er echt toe doen’. Ik heb met haar wezenlijke gesprekken over mijn leven, maar ook over hoe zij in het leven staat. We vinden elkaar in onze zoektocht naar kwaliteit van leven. We delen onze visies met elkaar, we delen met elkaar welke boeken we over het leven lezen. Ik leer van haar.

Als we naar de eerste sauna van de dag lopen, maak me veel zorgen dat ik teveel energie van haar vraag, dat ik haar teveel belast met mijn sores en negatieve gedachten.
‘Goed voor mijzelf zorgen’ is ook checken of dat wat ik denk waar is. Ik haal diep adem en vraag haar of ik haar energie leeg zuig of ik haar teveel belast. Ze antwoordt dat niet zo is. Ik wil haar geloven. Ergens in mijn achterhoofd zeurt een stemmetje: “dat zegt ze alleen maar om jou geen rot gevoel te geven, je trekt haar energie wel weg”.
‘Goed voor mij zelf zorgen’ is er op vertrouwen dat zij zegt wat ze voelt. Ik vraag mezelf of ik haar vertrouw. Ik antwoord mezelf dat ik haar vertrouw. Ik adem uit en voel dat ze zegt wat ze voelt. Ik voel me opgelucht dat ik gecheckt heb of mijn gedachten klopten. Ik voel me vooral opgelucht dat ik geen belasting voor haar lijkt te zijn.

Ik durf mijn hersenspinsels met haar te delen, hoe belachelijk ik die zelf ook vind. Tijdens een saunagang lag ik op mijn handdoek en ik lag te denken aan hoe fijn het was deze grote handdoek mee te hebben. Toen ik die morgen mijn tas inpakte, bedacht ik me hoe fijn het zou zijn als mijn saunahanddoek wat groter zou zijn. Normaal neem ik daar gewoon een douchehanddoek voor mee. Ik bedacht me ineens dat ik natuurlijk ook mijn grote strandhanddoek (die achter in de kast op de zomer ligt te wachten) mee kon nemen. Ik overdacht mijn genialiteit in de sauna en moest lachen om hoe vastgeroest ik zit in patronen. Zo vastgeroest dat het gerust een doorbraak genoemd kan worden dat ik een strandhanddoek tot saunahanddoek gebombardeerd had. Na het koud af douchen deelde ik mijn hersenspinsel en doorbraak met mijn saunavriendin. Ze lachte me hartelijk uit en ik deed met haar mee.

Ik rij die avond naar huis. Ik voel me lichter, mijn hoofd is leger, ik voel me warmer.

Home

De waarde van schuldgevoel

Gister vroeg een vriendin aan mij of ik vandaag een half uur tijd had om haar hond uit te laten. Ik voelde me enorm verplicht om haar uit de brand te helpen.

Momenteel vlamt mijn depressie weer op. Ik heb grote moeite met afspraken maken, verplichtingen aangaan en met de dag doorkomen. Ik zag er tegenop om deze hondenafspraak in te plannen en na te komen. Ik kon ook niet tegen haar liegen. Ik had de uren wel. Ik had voor vandaag twee afspraken in mijn agenda staan: Hardlopen en een afspraak met een cliënt, die ik als (vrijwillig) ervaringsdeskundige mag begeleiden. Ik wilde ook nog even naar de bibliotheek en kijken voor een nieuwe fiets.

Ik vond dat de bibliotheek en een nieuwe fiets bekijken, niet belangrijk genoeg waren om daar tijd/energie voor op te eisen. Deze plannen kon ik makkelijk uitstellen. Eigenlijk vond ik dat ik niet het recht had om onbelangrijke dingen te doen. De hond had meer prioriteit. Dat was een probleem, dat opgelost moest worden, door mij. Ze vroeg het aan mij en daarmee voelde ik de verantwoordelijkheid voor haar probleem. Er zitten er meer dan genoeg uren (eerder teveel) in een dag om een half uur vrij te maken om de hond uit te laten. Bovendien is het goed om buiten te zijn en het is goed om in beweging te zijn en het vult weer een half uur van mijn lange dag. Ik had dus geen rationele reden om “nee” te zeggen. ”Ik heb geen zin”, is geen goede reden.

Ik was ook een beetje boos op mijn vriendin. Ik had haar gistermiddag nog gesproken en aangegeven dat het niet goed ging met mij. Hoe kon ze mij dan überhaupt die vraag stellen? Ik vertelde, gisteravond, huilend aan de telefoon dat ik wel tijd had, maar dat het mij niet ging lukken. Ik voelde mij enorm schuldig en verantwoordelijk. Ik maakte van haar probleem, mijn probleem. Direct gaf ze aan dat het goed was dat ik “nee” zei. Ik hoefde me niet schuldig te voelen. Ik moest het schuldgevoel over mijn schouders weggooien en er niet meer aan denken. Ze zou iemand anders vragen.

Haar perspectief was: “ik vraag het gewoon, Judith is vrij om ‘nee’ te zeggen en ik vertrouw erop dat ze dat wél doet”.

Mijn perspectief is: “ik mag géén ‘nee’ zeggen, want ‘geen zin hebben’ of ‘willen winkelen’ is geen goede reden. Mijn plannen zijn niet belangrijk genoeg. Bovendien zadel ik haar met het uitlaatprobleem op. Als ik ‘nee’ zeg word ze misschien wel boos op mij, als ze later hoort dat ik wel tijd had om te winkelen, maar geen tijd had om haar hond uit te laten. Ik vertrouw er niet op dat mijn ‘nee’ gerespecteerd wordt.”

Ik moet oefenen met ‘nee’ zeggen.
Ik mag oefenen met ‘nee’ zeggen.

Ze zegt me altijd eerlijk te zijn of ik iets wel of niet wil doen. Ze zal mijn ‘nee’ accepteren. Het is zo ongelofelijk moeilijk voor mij om zonder ‘goede’ reden ‘nee’ te zeggen. Het schuldgevoel is groot. Het schuldgevoel bleef gisteravond aanwezig. Vanmorgen was het weg. Ik deed mijn hardlooptraining, ik sprak mijn cliënt. Op de terugweg naar huis, leverde ik mijn boeken in bij de bieb en ging langs een fietsenwinkel voor een oriënterend rondje.

Thuisgekomen voelde ik me eventjes relaxt en had ik een vrij gevoel. Het gevoel dat ik vrij ben om mijn eigen keuzes te maken.

Dat ik mag kiezen wat goed voelt voor mij.
Dat ik niet hoef te kiezen wat goed is voor de ander.
Dat mijn plannen waarde hebben.
Dat mijn behoeften prioriteit mogen hebben.
Dat de ander mijn “nee” accepteert.

Home

De gift van een gezellige middag

Het is zondagmiddag, bijna 12:00 uur en ik ben gespannen. Ik heb mijn huis (redelijk) opgeruimd voor het social-run-team dat vanmiddag komt kennismaken. Ik zelf ken 3 van de verwachte 8 mensen niet. Bijna niemand van de 8 mensen kent elkaar. Ik voel me nu al enorm verantwoordelijk voor het welzijn van de teamleden. Wat kan ik er aan doen om de middag te laten slagen. Ik heb koffie, thee, fris en wat te knabbelen. De twijfel slaat toe. Heb ik genoeg eten & drinken, is er iets bij wat iedereen lust. Hoe ga ik om met stiltes. Mag ik mij even terugtrekken in de (open) keuken om de koffie te regelen of zorg ik dat alles klaar staat op het moment suprême?

Ik besluit te delen met een vriendin dat ik het spannend vind. Ze appt dat ze me begrijpt en vraagt of ze nog iets voor mij kan doen. Ik bedenk “Nee, niet nodig”, ik heb immers eten & drinken. Dan realiseer ik me dat ik ook wat anders kan vragen. Ik kan “steun” vragen. Ik vraag haar om wat eerder te komen, zodat ik alvast in de ‘kletsmodus’ kan komen. Direct vraag ik mij dan af hoe dat dan moet. Dan ‘moet’ ik haar entertainen, terwijl de rest dan binnen komt druppelen. Ik kan me nooit met iedereen tegelijk bezig houden. Ik kan nooit zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft. Ik kan niet voorkomen dat iemand zich op enig moment ongemakkelijk voelt. De spanning in mijn lijf neemt toe.

De paniek slaat toe… Ik probeer mezelf te kalmeren. Het zijn allemaal volwassen mensen. Zij hebben gekozen om op mijn uitnodiging voor kennismaking in te gaan. We zijn allemaal (redelijk) sportieve mensen. Dat schept een band. Zij zijn ook zelf verantwoordelijk voor de sfeer van de middag. Ik haal een paar keer diep adem. Ik kalmeer wat. Ergens heeft mijn rationele hoofd natuurlijk gelijk. Maar diep van binnen vind ik dat ík nog steeds de verantwoordelijk ben voor het welzijn van de rest.

Ik probeer het van mij af te zetten. Ik lees een boek, luister wat muziek. Ik kijk nog eens het ‘to-do-lijstje’ van vanmiddag door. Wie wil wat doen (rennen, fietsen, chauffeuren, regelen)? Welke vragen zullen er komen? Hoe laat zal ik de koffie aanzetten? Moet ik al het lekkers al vast op een schaal doen? Moet ik een kennismakingsspelletje inbrengen? Kortom mijn hoofd loopt over. Ik zal NU moeten accepteren, dat ik niet alles perfect voor elkaar kan hebben. Want wat is perfectie eigenlijk?

Ik voel de spanning in mijn lijf toenemen. Ik krijg ‘ineens’ last van mijn schouder en nek. Ik voel de spanning in mijn buik. Ik besluit de spanning niet weg te duwen, maar te voelen dat ie er is. Dat schijnt op de lange duur beter te zijn…
Ik hou dat eventjes vol en besluit dan toch dat ik de spanning in mijn schouder echt niet fijn vind. Ik bedenk me dat ik nog een massage apparaat heb. Ik zet het apparaat op mijn schouder en laat het apparaat de spanning uit mijn schouders kneden. Dat helpt een beetje.

Het is 19:45 en ik zit bij te komen van een geslaagde middag. Gelukkig had ik de koffie niet alvast aangezet. Het bleken allen theedrinkers! Een vriendin, kwam zoals afgesproken, wat eerder. We kletste even bij, ik had haar al een tijdje niet gezien. Mijn spanning zakte iets. Rond 15:00 uur kwam de rest binnen druppelden. Iedereen kwam ongeveer tegelijk binnen. Ik had een kort gevoel van ‘help, hoe moet dat nou, hoe kan ik nu tegelijk voor iedereen zorgen?’ Al snel bleek iedereen zichzelf prima te kunnen redden. Ik ervaarde een gevoel van opluchting, mijn spanning zakte iets. Als vanzelf ontstond er een soort introductie en gaf iedereen aan wat hij/zij wilde doen. (Praten over) Sport verbindt echt! Ik heb weinig ongemakkelijke momenten ervaren.

Het viel me op, dat vrijwel iedereen de zelfde soort twijfels had. 555 km in één weekend dat lijkt een onvoorstelbare verre afstand. Iedere 2 km wisselen van loper, dat zo’n 55 uur lang. Weinig slaap. We hadden het over de lengte van de etappes. Iedere 2 km wisselen, lijkt zo kort, hoe kom je dan ooit in een ritme. De ervaring (van andere social run teams) van de afgelopen 7 edities leert dat 2 km een prettige afstand is. Ons lijkt het vooral erg kort. Gelukkig zijn we vrij de run naar eigen inzicht in te delen.

We hadden het over wat er zoal gegeten en gedronken gaat worden. Goede koffie staat bovenaan de prioriteitenlijst en een pannenkoekenbakker in het team lijkt erg fijn te zijn. Een teamlid leek het absoluut niet fijn om pannenkoeken te gaan bakken, zij stelde voor catering te regelen. Een kwartiertje later merkte ze op, dat er natuurlijk mensen zijn die het wél fijn vinden om voor veel mensen pannenkoeken te bakken. Ze merkte daarna ook op dat ze geneigd was om erg vanuit haar eigen perspectief te denken. Ik moest meteen aan een eerder blog van mij denken, waarin ik schreef hoe ik vanuit mijn perspectief naar kritiek ontvangen keek en er vanuit ging dat iedereen mijn perspectief deelde. Mooi om te ervaren hoe hetzelfde thema ook bij anderen naar voren komt.

We hadden het ook over het aangeven van grenzen. Want hoe zou het zijn als je er op enig moment tijdens de estafette doorheen zit en niet meer verder wilt? Zou je dan het team benadelen als je aangeeft niet meer verder te kunnen? Zadel je jezelf dan met een schuldgevoel op als je je grens aangeeft? We besloten gezamenlijk altijd bespreekbaar te maken dat je je eigen grens aan mag geven. We hadden ook al snel door dat het hebben van meer dan voldoende teamleden, ruimte schept om die grens aan te geven.

Nadat iedereen vertrokken was, voelde het ineens stil in huis. Ik was weer alleen. Met de overgebleven koekjes… Het ‘alleen-gevoel’ is een minder prettig gevoel. Er is dan niemand in de buurt met wie ik de ervaring kan delen. Het ‘alleen-gevoel’ kunnen ervaren is ook een soort gift.

De gift van een gezellige middag.

Home

Vreemde trots

Ik heb nooit zo veel waarde gehecht aan ‘diagnoses’, anders dan dat het een mogelijkheid biedt tot communicatie en behandeling. Nu ben ik wel ‘blij’ dat we de ‘vermijdende persoonlijkheidsstoornis’ tot ‘hoofddiagnose’ kunnen bombarderen in plaats van de ‘depressie’.

Mijn psycholoog verhuist van de afdeling Depressie naar de afdeling Persoonlijkheidsstoornissen. Ik ben enorm dankbaar dat ik met haar mee mag verhuizen. Ik had het (nog) niet aangekund om van psycholoog te veranderen. In het verleden heb ik al vaak van behandelaar moeten wisselen. Elke keer moest ik opnieuw uitleggen hoe ik in elkaar zit en bleek de duur van de behandelrelatie steeds te kort om tot de kern te komen. De afgelopen 1,5 jaar hebben we een therapeutische band opgebouwd, waarin zij mij de ‘goede vragen’ stelt en we zo samen tot de kern van mijn hersenspinsels komen. Ik loop niet meer tegen de frustratie (en onbegrip) aan dat ik de trucjes beheers, maar mijn stemming niet beter wordt. Ik durf haar steeds vaker mijn gedachtekronkels uit te leggen. In praktijk verandert er weinig, ik blijf haar ongeveer één keer per week zien. Ik krijg wel een nieuwe psychiater. Met haar maakte ik deze week kennis.

Ik vertelde mijn nieuwe psychiater, dat ik vrijwel het gehele depressieprotocol heb doorlopen. Ze vroeg me of ik ook de MAO-remmers gehad had. Toen ik bevestigend antwoordde, vroeg ze me “dan heb je zeker nog geen ECTs (electroshocks) gehad?”. Toen ik ook hier bevestigend op antwoordde, zag ik lichte verbazing bij haar en ervaarde ik een vreemd gevoel van trots. Trots, dat ik het protocol af had. Trots, dat ik alles geslikt had wat ik moest proberen.

De afgelopen 6 jaar heb ik met flinke tussenpauzen verschillende antidepressiva geslikt. Nu hoef ik nooit meer de zware druk van mijn omgeving te ervaren om toch nog maar een ander medicijn uit te proberen. Het voelde alsof ik een proefkonijn was. Van elk medicijn had ik behoorlijk veel last van de bijwerkingen. Vooral de bloeddrukdalingen waren vreselijk. Ik ervaarde veel druk van mijn omgeving om die bijwerkingen ‘maar te verdragen’ en me te richten op de hoop dat dit medicijn wel zou werken. Ik voelde geen positieve effecten van de medicatie. Ik had wel eens periodes dat ik mij minder slecht voelde, maar dat had ik ook als ik geen medicatie gebruikte. Er was geen link te leggen tussen het gebruik van antidepressiva en mijn stemming.

Ik heb lang gedacht dat ik wel de positieve effecten zou moeten voelen, maar het niet wílde voelen. Dat ik niet genoeg mijn best deed om te voelen dat het werkte. Ik voelde het niet. Ik vond dat ik faalde. Ik stelde mijn omgeving teleur. Want ik zou iets moeten voelen, maar ik merkte niets. Totdat ik een psychiater trof, die mij vertelde dat ik zélf écht verschil zou merken. Toen voelde ik mij wat geruster en gesteund als ik aarzelend vertelde dat ik wéér niets merkte van de medicatie.

Ik had gehoopt dat mijn nieuwe psychiater nog een vorm van slaapmedicatie kon verzinnen en ik had gehoopt dat zij iets kon geven tegen de vage vorm van “jeuk” die ik nog steeds ervaar. Vooral voor het slapen gaan is dat behoorlijk irritant. Soms lijkt het alsof er mieren over mijn huid lopen, die dan ook nog eens gemeen steken. Bij zo’n “steek” trekt mijn hele lijf dan samen als in een soort spierkramp. De psychiater had hier nog wel een filosofie over. Ze dacht dat dit mogelijk een manier van mijn lijf is om met spanning om te gaan. Interessant uitgangspunt. Misschien klopt het ook wel. Ik ervaar het meeste last als ik ‘ontspannen’ ben en geen afleiding heb. Bijvoorbeeld, liggend op de bank, naar een niet al te boeiend TV-programma kijkend en ’s avonds in bed.

Geen nieuwe (slaap)medicatie, wel een nieuw inzicht.

Home

Een kritisch onderzoek

Afgelopen week mocht ik kritiek geven op een voorstel voor een subsidieaanvraag. Ik voelde mij vereerd dat de onderzoeker hierbij aan mij, als ervaringsdeskundige, dacht. Ik vond het ook vreselijk lastig om kritiek te geven op het voorstel. Nog lastiger daarbij vond ik, dat ik de onderzoeker ken. Kritiek heeft voor mij een negatieve lading. Ik las haar mail nog eens terug. Ze vroeg zij mij om ‘commentaar’ te geven. Het woord ‘commentaar’ klinkt al een stuk minder negatief dan het woord ‘kritiek’. Dit kon ik wel, ik begon te lezen.

Ik vroeg mij een dag later af waarom ik het nu zo verschrikkelijk lastig vind om kritiek (ik hou het nog even bij het negatieve woord) te geven. Na enige soul-searching kwam ik erachter dat ik het zelf vooral lastig vind om kritiek te ontvangen. Vanuit mijn perspectief is het logisch dat een ander, kritiek ontvangen óók als negatief ervaart.

Voor mij is het een wonderlijke ervaring als de onderzoeker mij zegt, oprecht blij te zijn met mijn kritiek. Ik vind het moeilijk te geloven dat de ander dat positief kan ervaren. Diep van binnen, vertrouw ik de ander dus blijkbaar niet voldoende op haar woord. Eigenlijk zeg ik dan dat ze liegt. Tegelijkertijd weet ik (rationeel) dat ze niet liegt. Het vertrouwen is er dus wél, het ongeloof blijft.

Ik ervaar kritiek als een aanval op mij persoonlijk. Het kwam niet bij mij op dat een ander dat totaal anders kan ervaren. Blijkbaar kunnen anderen kritiek op werk (of gedrag) los zien van kritiek op hun persoon.

Ik doe alles om kritiek te vermijden. Dat leidt er toe dat ik een perfectionist ben. Als ik een opzet voor een rapport moet schrijven, zorg ik dat het er perfect uit ziet. Er staan geen spelfouten in, de zinnen zijn volledig, de lay-out is tip tip in orde. Alle mogelijke vragen en daarbij behorende antwoorden, worden ondervangen in het rapport. Kortom het document lijkt dan in niets op het resultaat van een eerste opzet. Rationeel weet ik dat perfectie niet bestaat, er komt altijd kritiek. Door mijn manier van denken maak ik mijzelf juist kwetsbaarder en gevoeliger voor kritiek.

Kritiek ontvangen, staat voor mij gelijk aan falen. Ik word dan geconfronteerd met (bijvoorbeeld) een vraag, die ik niet had voorzien. Ik heb mijn werk niet goed gedaan. Ik had die vraag moeten voorzien en moeten beantwoorden. Dan had ik ook geen kritiek ontvangen.
Ik ga er hierbij dan gemakshalve vanuit dat ik de gave heb om in andermans hoofd te kijken. Een volgende keer voeg ik het ontvangen kritiekpunt toe aan mijn (inmiddels lange) back-up lijst met kritiek. Ik zorg dat ik deze fout niet meer maak. Een volgende keer ben ik nog langer bezig om mijn stuk perfect op te leveren en nog kwetsbaarder voor kritiek.

Doordat ik kritiek op mijn werk (of gedrag) niet los kan zien van kritiek op mijn persoon, komt kritiek dubbel hard aan en ervaar ik altijd een gevoel van falen. Zeker als men dan besluit het project totaal over een andere boeg te gooien. Dan word ik boos. Had men dat mij niet eerder kunnen vertellen? Nu heb ik het fout gedaan, maar daar kan ik niets aan doen, want ‘jullie’ veranderen de regels van het spel. Ik voel alsof mij onrecht is aangedaan. Ik ervaar een enorm schuldgevoel, terwijl het niet mijn schuld/fout is. Ik vlieg vol in de weerstand, ga zitten mokken en schrijf uiteindelijk het stuk opnieuw. Met de nieuwe richtlijnen, weer perfectionistisch. Weer kwetsbaar voor kritiek.

Soms krijg ik zo genoeg van druk die ik hiermee mijzelf opleg, dat ik onder presteer of juist iets veel te moeilijks probeer. Bij het klimmen in de klimhal koos ik, soms expres een (te) makkelijke route uit, omdat ik dan zeker wist dat ik in één keer boven zou komen. Soms koos ik juist expres een veel te moeilijke route uit. Dan wist ik zeker dat ik (en anderen) niet van mij konden verwachten dat ik in één keer boven zou komen, dat was fysiek gewoon onmogelijk. Dat gaf rust, want dan kon ik (letterlijk) vallen en weer verder klimmen, zonder dat ik het vallen als falen zag.

Van de week gaf ik zelf kritiek op een onderzoeksopzet. Mijn kritiekpunt was eigenlijk dat de onderzoeksopzet 180 graden gedraaid moest worden. Ik voelde me vreselijk dat ik dit op ‘moest’ schrijven. Ik besloot het wél te doen. Ik moet tenslotte oefenen met (voor mij) tegen natuurlijk gedrag. Ik werd tenslotte uitgenodigd om mijn mening te geven. Ik drukte op “verzenden” in mijn mailbox en wachtte met samengeknepen billen op de reactie.

Ik was bang dat de onderzoeker boos op mij zou worden. Boos op mij, omdat ik eigenlijk zei dat ze het verkeerd aanpakte. In ‘mijn’ beleving zei ik eigenlijk tegen haar dat ze als mens niet deugde… Mijn rationele hoofd zei wel, dat deze conclusie niet klopt. Ze deugt zeker als mens. Ik vond alleen dat de onderzoeksopzet vanuit de verkeerde kant benaderd werd. Ik had kritiek op het werk, niet op de persoon. Ik kwam tot rust.

Haar reactie kwam, ze leek niet boos. Ze gaf aan dat ik met mijn reactie precies de pijnpunten van het voorstel blootlegde. Ik voelde een enorm gevoel van opluchting. Ik kreeg bevestiging. Ik had het ‘goed’ gezien. Ze was niet boos op mij. Later kwamen we elkaar toevallig in de wandelgangen tegen. Uit niets bleek dat ze boos op mij was, haar mimiek en woorden gaven nog steeds aan dat ze blij met mij reactie was.

Wonderlijk
Onwerkelijk
Ongelofelijk

Home

Woordzoeker

Met het waakritme zit het wel snor, zo bleek deze week maar weer eens. Om mijn slaap/waak-ritme niet te verstoren, ga ik zoveel mogelijk rond dezelfde tijd naar bed en sta ik ook weer rond dezelfde tijd op. Hoe veel of weinig ik ook geslapen heb. Hoe moe of wakker ik ook ben.

Zo als gewoonlijk dook ik rond 23:30 mijn bed in. Vol verwachting. Mijn kamer was lekker fris, mijn bed lonkte. Moe, dus het zou wel goed komen met dat slapen vanavond. Na diverse uren van keren, draaien, snoozen, even een slokje water drinken, muziek luisteren, even naar het toilet, sliep ik nog altijd niet. Ik probeerde rustig te blijven, ik deed ademhalingsoefeningen, ik probeerde uit alle macht de paniek niet toe te laten.
Ik wilde niet weer een slaappil nemen met het risico dat die niet zou werken. Ik kon die teleurstelling er niet bij hebben. Om 3:30 dronk ik een beker hete melk met honing en maakte ik woordzoekerpuzzels. Drie woordzoekers later, dook ik weer mijn bed in en viel eindelijk in slaap.

Zo als gewoonlijk ging de wekker om 8:00 uur. Opstaan vergde een enorme wilskracht. Ik besloot niet te hard te zijn voor mezelf en nog een keer of twee (of drie…) te snoozen voor ik opstond. Ik lag niet relaxt. In mijn achterhoofd klonk een zeurderig stemmetje: “Je moet opstaan, anders verknal je je ritme!”.

Ik had die dag geen afspraken staan. Dat was mooi. Geen druk om iets te moeten presteren. Geen afspraken hebben is ook lastig. Lastig om de vele uren die de dag telt door te komen. Mijn hoofd bleef in de suffe, dikke watten modus staan. Ik doodde de tijd met wat TV kijken, een boek lezen, nog een beker thee maken, de concentratie was ver te zoeken. Onrust.

Ik ervaarde wat paniek: “er zitten nog zoveel uren in vandaag, hoe kom ik die door en hoe gaat dan de komende nacht zijn?” Ik ging terug naar mijn ‘survivalmodus’, stap-voor-stap. Minuut-voor-minuut, als het nodig is. Eerst thee met een vriendin. Dan avondeten maken. Dan de hond uitlaten. Dan bijkletsen met een vriendin en dan hopelijk De Slaap.

Ik besloot eerst een rondje te gaan rennen. Ik had mijn hardloopkleren al vast aangetrokken die ochtend. Ik zag niet zozeer op tegen het rennen zelf, ik zag op tegen de klus van douchen en omkleden na afloop. Net voordat ik de deur uit ging, schenen er een paar zonnestralen. “Zon” maakt in actie komen makkelijker. Misschien werd het toch een makkelijke dag. Net toen ik buiten stond begon het te druppelen en te waaien. Direct vervloog mijn hoop op een makkelijke dag. Ik ging toch, besloot ik. Misschien zou de wind, de mist in mijn hoofd doen verwaaien. Het zou in ieder geval een uur van deze dag vullen.

Ik concentreerde mij op mijn ademhaling, bleef rennen en probeerde zo rustiger te worden.

Teruggekomen overwoog ik het douchen uit te stellen tot de avond. Maar ik kreeg het koud en had met een vriendin afgesproken voor een bakkie thee. Dat spoorde mij aan om toch te gaan douchen. Weer een ‘klus’ gedaan en weer een half uurtje verder in de dag. Ik voelde geen voldoening of trots. Ik had simpelweg een klus van mijn ‘to-do-list’ kunnen strepen. Op naar de volgende klus.

Mijn lijf was onrustig die middag. Ik had al ‘zoveel klussen’ gedaan die dag en nog was het pas 17:00 uur. Mijn lijf kriebelde, gaf elektrische schokken af toen ik op de bank bij lag te komen, terwijl ik naar muziek probeerde te luisteren. Een middagdutje is geen optie (‘dat verknalt je slaap/waak-ritme’), muziek luisteren is een compromis. Ik vroeg me paniekerig af, als mijn lijf nu al zo jeukerig is, dan beloofd dat weinig goeds voor de komende nacht. Weer die angst. De angst om weer een nacht half wakker door te moeten. De angst om weer in de negatieve spiraal te belanden. Ik wilde janken, werd boos op mijzelf, op mijn lijf, op de wereld. Ik huilde niet. Ik vond dat ik mijzelf niet mocht laten meeslepen door de boosheid, dat ik mij niet mocht verdrinken in zelfmedelijden.

Uiteindelijk zou ook deze dag voorbij gaan.
Uiteindelijk zou ik ook deze dag overleven.
Uiteindelijk komt De Slaap wel weer.

Ik kan dit.
Ik heb het al vaak gedaan.

Home

Golfsurfen

“Doe je ogen maar dicht”, zei ze. Ik durfde niet. Bang was ik. Bang dat, als ik mijn ogen dicht zou doen, er weer een onaangename verassing zou volgen. Ik zat bij mijn psycholoog, in de spreekkamer, waar ik al talloze keren geweest ben. Waar ik diverse malen wél mijn ogen dicht heb gedaan, tijdens een oefening. Ik gaf mijzelf op mijn kop. Ik moest mij niet aanstellen. Gewoon mijn ogen dicht doen en meewerken aan de ‘rescripting-oefening’. “Het is goed”, zei de psycholoog. “Je hoeft jouw ogen niet dicht te doen, we vinden wel een andere manier”.

Ik had twee weken vol emotie achter de rug. De ene nare verassing volgde op de ander, juist terwijl ik dacht mijn leven weer wat te kunnen leven. Emoties komen als golven. Hoge, woeste, golven, waarbij ik niet op mijn surfplank kan blijven staan.

Mijn stemming is mat, niets is leuk, mijn trots is weg. Ik doe wat ik moet doen. Ik zit in de overlevingsmodus. Opeens ben ik ‘onverklaarbaar’ verdrietig en moe. Ik heb huilbuien. Ik val niet in slaap, of ik val wel in slaap en word vaak wakker. Het wordt moeilijker de dingen te blijven doen, ik zeg afspraken af, ik stel mijzelf teleur. Ik stel anderen teleur. Ik ga kopje onder.

Opeens vertelde ik mijn psycholoog dat ik de laatste tijd vaak met een nachtlampje aan slaap. Dat ik bang ben ’s nachts. Dat ik wel eens wakker word en het gevoel heb dat er iemand in de kamer staat. Ik schaamde me dood, ik durfde haar niet meer aan te kijken. Ik voelde me net een klein kind. Ze zegt me, dat ik juist prima voor mezelf zorg, door wél een lampje aan te laten. Als dit mij wat minder bang maakt, is dat goed, niet kinderachtig, gewoon goed.

Ik moest terugdenken aan een ervaring die ik had toen ik nog een klein meisje was. Ik wist zeker dat ik een oud mannetje op een schommeltje in mijn dakraampje zag zitten. Met een hoge hoed en een sigaar, een gerimpeld opaatje. Ik werd er bang van. Ik riep mijn moeder. Mijn moeder kwam en het mannetje verdween. Totdat mijn moeder weer wegging, dan kwam het mannetje terug. Ik heb mijn moeder een paar keer geroepen, het mannetje bleef terugkomen als zij wegging. Tenslotte zei het mannetje: “Ik ga nu weg, maar ik kom een keer terug”. Nachtenlang was bang, dat hij weer terug kwam. Hij is nooit teruggekomen, maar ik moet er nu (zo’n 35 jaar later) nog wel eens aan denken als ik ’s nachts bang wakker word.

Ik vertelde mijn psycholoog, tussen de tranen door, dat ik niet weet hoe ik op de golven moet surfen. Ik weet dat ik moet blijven wachten, tot de golven wat rustiger worden, dan kan ik weer op de plank blijven staan. Tot die tijd moet ik mij blijven vasthouden aan mijn plank. Ik heb het geduld niet om te wachten. Ik ben bang. Het gevoel van bijna kopje ondergaan is zo ontzettend beangstigend. Elke keer als een golf mij overspoelt, ben ik bang dat ik deze keer niet meer bovenkom.

We besluiten toch de rescripting-oefening te doen. Ik doe mijn ogen niet dicht, maar kijk naar de grond. De psycholoog vraagt me terug te gaan, naar een moment waarop ik als kind verdrietig was. “In gedachten ga ik terug naar het kind dat ik was, verdrietig liggend op mijn bed. De psycholoog vraagt me voor te stellen dat een vriendin de deur van mijn kamer open doet en naast mij op het bed komt zitten. De vriendin houdt me vast. Troost mij, zonder woorden. De tranen blijven stromen, na een kort moment van rust, neemt de hevigheid van de huilbui toe, uiteindelijk drogen de tranen op. De vriendin neemt me bij de hand, we gaan naar buiten, pakken de fietsen en gaan een flink eind tegen de wind over de dijk fietsen. Onze haren wapperen er op los, we voelen de wind in ons gezicht.“

Ik neem mezelf voor, om deze oefening te doen als ik me weer overvallen voel worden door verdriet. Overvallen door oud zeer, getriggerd door een situatie die ik niet zie aankomen. Ik kom die nacht niet in slaap en besluit toch een slaappil te nemen. Het nachtlampje blijft aan. Na een paar uur word ik de volgende ochtend vroeg wakker. Ik voel dat het verdriet minder is.

De golven zijn rustiger.

Home

Bijzondere ontmoeting

Ik zat in de trein. In Den Bosch stapte een oudere meneer in, met zijn koffers, en ging naast mij zitten. Ik was verdiept in mijn boek. Nadat ik mijn boek uit had, vroeg ik waar hij heen ging en we raakte in gesprek.

Hij vertelde mij dat hij op “Kunstreis naar Bulgarije” ging. Ik kon zijn relaas over ‘de kunst’ niet helemaal volgen, duidelijk was wel dat hij enthousiast en gepassioneerd was.

Later vroeg ik hem wat hij gestudeerd had. Hij antwoordde dat hij “rechten” gestudeerd had. Ik vond hem er niet uitzien als een ‘advocaat’, meer als een ‘rechter’. Ik vroeg verder naar zijn loopbaan. Enthousiast begon hij te vertellen:

Hij was begonnen op het Ministerie van Landbouw, had gewerkt bij DAF en vervolgens was hij Officier van Justitie geworden en had zijn loopbaan op 70-jarige! leeftijd afgesloten als…. rechter.

Ik keek eens uit het raam. En zag een prachtige volledige regenboog. Ik wees de meneer erop. Hij vertelde dat hij wel eens een dubbele regenboog had gezien. We kletste verder.

Hij vertelde dat hij vroeger vaak met de trein naar zijn werk ging, ook al had hij een auto met chauffeur. De chauffeur woonde in Den Haag, hij in Den Bosch en zijn werk was in Amsterdam, dus de heenreis deed hij met de trein. Terug bracht de chauffeur hem wel thuis. Daar kreeg de chauffeur een bakkie koffie en wat boterhammen van zijn vrouw. Ik was ontroerd door de zorgzaamheid die hij voor zijn chauffeur toonde.

Ik keek nog eens naar buiten (ergens tussen Utrecht en Amsterdam) en zag: een dubbele regenboog! Ik wees de meneer erop. Hij zei dat sommige mensen de regenboog zien als een verbinding tussen God en de mensheid. Ik dacht er over na. Een verbinding tussen hemel en aarde in letterlijke zin. Eigenlijk wel mooier dan de pot goud.

Hoewel, ik vond mijn pot goud. Ik stapte de trein uit met een glimlach op mijn gezicht. Dankbaar voor de ontmoeting.

Dank u wel, meneer!

Gezicht

Je zit tegenover mij aan tafel en ik bestudeer je gezicht. Jouw gezicht toont een open, vriendelijke rustige blik. Jouw gezicht heeft een gezonde bruine kleur van de zon. Je draagt geen make-up. Je verbergt je imperfecties niet. Je benadrukt de perfecties niet.

Je neus is recht, met een klein bobbeltje boven op. Je neus geniet van het ruiken van vers gebakken brood, van de geur van gemaaid gras en de lucht van net gevallen regen. Je trekt je neus op voor de geur van pindasaus en voor mensen waar een luchtje aan zit.

Je oren staan recht ten opzichte van elkaar. Niet te ver naar voren en ook niet te ver naar achteren gericht. Op je oorlellen zijn dichtgegroeide gaatjes nog zichtbaar. Van de oorbellen die jouw oren droegen, toen je 10 jaar was. Je oren laten de muziek van Ludovice Einaudi naar binnen. De muziek die je hoofd en lijf vult. Jouw oren luisteren geduldig naar de mensen om je heen. Jouw oren horen wat er gezegd wordt. Jouw oren luisteren ook naar wat er niet gezegd wordt.

Je mond staat neutraal en toont, rechtsboven, een klein litteken van een koortslip. Jouw mond geniet van de smaak van melkchocolade, met zeezout, smeltend op je tong. Jouw lippen voelen nog de eerste zijden zachte kus die je kreeg. Jouw mond, waar zo vaak geen geluid uit komt. Jouw mond, die wil spreken, kan spreken, maar niet durft te spreken.

Je ogen zijn grijs/blauw. Je bent gezegend met mooie lange zwarte wimpers en brede wenkbrauwen. Jouw ogen kijken graag naar de blauwe lucht, het zilte strand en de grijs blauwe zee. Jouw ogen laten zich moeilijk vangen. Je ogen kijken weg. Je ogen schieten heen en weer, alert. Jouw ogen zijn dof. Jouw ogen zien het leven nu niet. In de rechterhoek van je linkeroog blinkt een traan. De traan druppelt langs je neus, langs de kleine bobbel naar beneden. Je huid van je wangen wordt rood en vlekkerig naar mate er meer tranen uit je linker- en rechteroog volgen.

Je doffe blik verdwijnt. Jouw ogen openen de weg naar je ziel. Je ogen laten jou zien. Jouw ogen gunnen andere ogen een blik in jou. Eventjes zien jouw ogen en kijken ze niet alleen.

Jouw gezicht, dat wat roder wordt door de warmte van de zon. De glimlach die je mond aarzelend vormt. De twinkeling in je ogen, die even zichtbaar wordt. Het geluid van kwetterende vogels die je oren horen. De lucht van het leven die je neus ruikt.

Wat een mooi gezicht.

Home

Helpen is niets doen, ontvangen is niets doen

Ik ben wanhopig
Ik wil niet teleurstellen
Ik durf niet te vragen

Ik kan wel zélf koken
Ik kan wel zélf wandelen
Ik kan wel zélf overleven

Ik kan het wél alleen

Bang voor de afwijzing
Bang voor de rekening
Bang voor de teleurstelling

Bang dat ik jou een rotgevoel bezorg
Bang dat ik jou nog machtelozer maak

Ik sluit mij af
Ik verstop me
Ik trek me terug
Ik stoot je af

Helpen is niets doen
Geven, zonder vragen
Ontvangen is niets doen
Accepteren, zonder geven

Ik wil een knuffel
Ik kan het níet alleen

Ik krijg een knuffel
Ik accepteer een knuffel

Ik ben niet alleen

Home